Menu
μια εκπαίδευση

Peppermint, χώρος του εκπαιδευτικού προγράμματος «μια εκπαίδευση» της documenta 14, Museumsnacht Kassel 2016,

φωτογραφία: Mathias Völzke

Δημόσια εκπαίδευση

μια εκπαίδευση

Τι αλλάζει; Τι μετατοπίζεται; Τι απομένει;

Η documenta 14 δεν είναι κάποιο «διαστημόπλοιο» που απλώς θα προσγειωθεί στην Αθήνα, προτού συνεχίσει το ταξίδι του για το Κάσελ. Αυτή η εκούσια αποξένωση ανάμεσα στις δύο πόλεις και ό,τι συμπαρασύρεται ανάμεσά τους, βασίζεται σε συλλογικές μορφές δράσης και ατομικές δεξιότητες που προκύπτουν από το συγκεκριμένο πλαίσιο και χτίζει φιλίες καθώς εξελίσσεται. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της documenta 14, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «μια εκπαίδευση» αναπτύσσει μια προσέγγιση με έμφαση στη διαδικασία μέσω έρευνας, συναντήσεων, ακροάσεων και συζητήσεων, περιπάτων, αναγνώσεων και παρατήρησης, δίνοντας έμφαση τόσο στη νοητική όσο και στη σωματική ανάπτυξη. Η επιθυμία να αλλάξουμε τους τρόπους με τους οποίους η τέχνη, οι καλλιτέχνες και το κοινό έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, αποτελεί το σημείο εκκίνησης της ελεύθερης πορείας μας προς ένα ταξίδι ανακάλυψης. Αν θέλουμε να μάθουμε από το πλαίσιο στο οποίο τοποθετούμε τον εαυτό μας, τότε οφείλουμε να παρατηρήσουμε ομάδες και ανθρώπους με τους οποίους έχουμε κοινά σημεία αναφοράς και να συνάψουμε σχέσεις μαζί τους. Η «μία εκπαίδευση» για την έκθεση Μαθαίνοντας από την Αθήνα προσδιορίζεται ως μια μορφή διαλόγου και ανταλλαγής μεταξύ της ομάδας της έκθεσης, των καλλιτεχνών και του ετερόκλητου κοινού, με σκοπό όχι απλώς να συσσωρεύσει γνώσεις αλλά και να τις διαδώσει – σαν ένας ζωντανός οργανισμός που εισπνέει και εκπνέει το οξυγόνο του περιβάλλοντός του. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα διοργανώνει μια σειρά από πρότζεκτ σε συνεργασία με συλλογικότητες, ιδρύματα, σχολεία, πανεπιστήμια, καλλιτεχνικές σχολές και τοπικές κοινότητες, στοχεύοντας στη διεξοδικότερη εξέταση των κεντρικών ερωτημάτων που θέτει η documenta 14 και των λόγων για τους οποίους δημιουργήθηκε. Όπως υποδηλώνει και ο προσωρινός τίτλος Μαθαίνοντας από την Αθήνα, ένα από τα ζητούμενα του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι η ενεργός συμμετοχή του κοινού, το οποίο και προσκαλούμε να ταξιδέψει μαζί μας.

Εν τέλει, αυτό που θα απομείνει όταν η documenta 14 ολοκληρώσει την πορεία της θα είναι μια εκπαίδευση.

Μεθοδολογίες

Το πρόγραμμα «μια εκπαίδευση» διερευνά και υιοθετεί μεθοδολογικές προσεγγίσεις συγκεκριμένων εκπαιδευτικών, καλλιτεχνών και διανοητών από διαφορετικές ιστορικές περιόδους και ετερόκλητα γνωστικά πεδία.… Περισσότερα

Annemarie και Lucius Burckhardt (1930-2012, Ελβετία· 1925-2003, Ελβετία)
Έχοντας την έδρα Lehrcapané στο Τμήμα Μελετών Πολεοδομίας και Αρχιτεκτονικής Τοπίου της Σχολής Καλών Τεχνών του Kάσελ (σήμερα Πανεπιστήμιο του Κάσελ) και εξασκώντας τις αρχές της «περιπατολογίας» (strollology), οι Burckhardts προέτρεπαν τους μαθητές τους να μην αρκούνται σε μια πανοραμική άποψη του πολεοδομικού σχεδιασμού, αλλά να τον κατανοούν στην πραγματική του κλίμακα (1:1). Τι σημαίνει να περπατάμε μέσα στο αστικό τοπίο και πώς αυτό αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πολεοδομία; Λόγω των σπουδών τους στην κοινωνιολογία, οι Burckhardts θεωρούσαν ότι η σχέση ανάμεσα στον πολεοδόμο ή τον αρχιτέκτονα, την πόλη και τους κατοίκους της, μπορεί να επηρεάσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε για το μέλλον. Κατά την άποψή τους, το καίριο ερώτημα δεν ήταν «τι πρέπει να χτιστεί;» αλλά «ποιος σχεδιάζει τον πολεοδομικό σχεδιασμό;» Συλλογιζόμενοι τη σχέση ανάμεσα σε ένα κιόσκι, τη στάση του τραμ και τη διάβαση πεζών, οι Burckhardts ανέπτυξαν μια καινοτόμα εκπαιδευτική προσέγγιση, εστιάζοντας στους πρωταρχικούς παράγοντες που καθορίζουν την κίνησή μας μέσα στην πόλη.


Lina Bo Bardi (1914-1992, Ιταλία)
Η αρχιτέκτονας, συγγραφέας και εκδότρια Lina Bo Bardi γεννήθηκε στην Ιταλία και έζησε τα περισσότερα χρόνια της επαγγελματικής της καριέρας στη Βραζιλία. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τον σχεδιασμό και την κατασκευή δημόσιων χώρων και είναι κυρίως γνωστή για τα κτίρια που στεγάζουν τα Museu de Arte de São Paulo, SESC Pompeia, και το Museu de Arte Moderna da Bahia. Μέσα από την αρχιτεκτονική πρακτική και το σκηνογραφικό της έργο, η Bo Bardi μελέτησε τις ιδιαίτερες ποιότητες της δημόσιας σφαίρας, τις τοπικές ιδιομορφίες, τις έννοιες της συλλογικότητας και της συμμετοχής, καθώς και τη διαρκώς εναλλασσόμενη κοινωνική σημασία των ντοκουμέντων και των ερειπίων. Ορισμένα από τα βασικά ζητήματα που την απασχόλησαν ήταν τα εξής: Με ποιον τρόπο μπορούν τα –υλικά, κοινωνικά, προφορικά– απομεινάρια του παρελθόντος να παραμείνουν προσβάσιμα, επίκαιρα και να αναγνωριστεί η αξία τους; Πώς μπορεί κανείς να εργαστεί μέσα στις υπάρχουσες δομές; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο ντοκουμέντο, το μνημείο και τη συλλογική δράση; Και, αντλώντας από αυτό, πώς μπορεί κανείς να εκτιμήσει την εφήμερη στιγμή του μετασχηματισμού; Πώς μπορεί κάποιος να αντιληφθεί αντι-ιεραρχικά την ποικιλομορφία και τη διαλεκτική του κοινού, ως θεατή και ως συνεργού; Τέλος, πώς μπορεί κανείς να συνάψει ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις, ενώ κινείται αυτόνομα μέσα σε αντίξοες πολιτικές συνθήκες;


Oskar και Zofia Hansen (1922-2005 Φιλανδία· 1924-2013, Πολωνία)
«Ήρθαμε στο Οτέρλο για να θέσουμε και για να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε το εξής ερώτημα: Τι κοινό έχουμε μεταξύ μας, και πώς θα πολεμήσουμε γι’ αυτό;» έγραψαν ο Oskar και η Zofia Hansen στο κείμενο “The Open Form in Architecture–The Art of the Great Number” (H ανοιχτή φόρμα στην αρχιτεκτονική – Η τέχνη του μεγάλου αριθμού). Κατακρίνοντας την τυποποίηση της αρχιτεκτονικής φόρμας στην κοινωνική κατοικία, τον αστικό σχεδιασμό, ή ακόμα και στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση στη μετα-πολεμική Πολωνία, οι Hansens συνέγραψαν και παρουσίασαν στο διεθνές συνέδριο αρχιτεκτονικής CIAM στη μικρή ολλανδική πόλη Οτέρλο (1959) ένα μανιφέστο, από τις σελίδες του οποίου προέρχεται η φράση που παραθέσαμε. Η «κλειστή φόρμα» (closed form) αποτελούσε χαρακτηριστικό του αρχιτεκτονικού φονξιοναλισμού και των απαντήσεων που έδινε στα σχετικά ζητήματα των αναπτυσσομένων αστικών κοινοτήτων – όπου οι πολίτες αντιμετωπίζονταν σαν απλοί αριθμοί προς στέγαση, εκπαίδευση και απασχόληση. Αντιθέτως, η «ανοιχτή φόρμα» (open form) –περισσότερο μια προσέγγιση παρά ένα δόγμα– αναγνώριζε τη θέση «του ατόμου μέσα στο σύνολο» και καθιστούσε τον άνθρωπο «αναπόσπαστο κομμάτι της δημιουργίας του χώρου που τον περιβάλλει». Λίγα «διδακτικά εργαλεία» ή «εκπαιδευτικοί μηχανισμοί» των Hansens έχουν διασωθεί, απαθανατισμένα σε φωτογραφίες ή εντυπωμένα στη μνήμη των μαθητών τους. Μοιάζουν με παράξενα αναλογικά μηχανήματα τοποθετημένα μέσα σε ένα δίκτυο από ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα σε σώματα που βρίσκονται σε διάδραση μεταξύ τους. Κάποια παραπέμπουν σε ιστούς, άλλα μοιάζουν με κουτιά, όμως η δομή τους είναι πάντοτε σύνθετη, μετασχηματιζόμενη, διαδικασιακή, σχεσιακή, ακόμη και παιγνιώδης.


Ulises Carrión (1941-1989, Μεξικό)
Ο Ulises Carrión γεννήθηκε στο Μεξικό και ασχολήθηκε με τη συγγραφή κειμένων από μικρή ηλικία. Αργότερα, σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Ηνωμένο Βασίλειο και μετακόμισε στο Άμστερνταμ τη δεκαετία του ’70. Η δαιδαλώδης δομή της πόλης ίσως του προσέφερε τα κατάλληλα εννοιολογικά εργαλεία για να μελετήσει τις ροές της επικοινωνίας. Εκείνη την περίοδο, ο Carrión αναθεώρησε τις απόψεις που είχε για τη λογοτεχνία και άρχισε να ζητά από φίλους καλλιτέχνες να του στείλουν ένα βιβλίο που οι ίδιοι είχαν δημιουργήσει πρόσφατα. Σύντομα, ο Carrión θα είχε στη διάθεσή του ένα εκτενές αρχείο αποτελούμενο από αυτά τα εικαστικά βιβλία τo οποίo και παρουσίαζε στο “Other Books and So”, έναν μικρό χώρο στο κέντρο του Άμστερνταμ. Ο Carrión ταξίδεψε επίσης πολύ ανά την Ευρώπη και διοργάνωσε μια σειρά από περφόρμανς, ένα καλλιτεχνικό φεστιβάλ για τη Lilia Prado, παρουσίασε εικαστικά έργα τέχνης από χαρτί, ήταν ραδιοφωνικός παραγωγός της εκπομπής “Trios y Boleros” και συνεργάστηκε με την ολλανδική κρατική τηλεόραση. To 1984 πήγε στην Νέα Υόρκη και παρουσίασε, μαζί με τον φίλο του Frans Gribelling, μια εγκατάσταση στη βιτρίνα του ανεξάρτητου χώρου Franklin Furnace. Λίγο πριν τον θάνατό του, το Μουσείο Stedelijk στο Άμστερνταμ απέκτησε ένα σημαντικό μέρος του αρχείου του “Other Books and So”, ενώ το υπόλοιπο βρίσκεται από το 2015 στο Center for Curatorial Studies του Bard College στην πολιτεία της Νέας Υόρκης.

Συναντήσεις

Από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο του 2017, μια σειρά δημόσιων συζητήσεων υπό τον τίτλο «Συναντήσεις» παρουσιάζουν στην Αθήνα την documenta μέσα από προσωπικές ιστορίες, σκέψεις, αφηγήσεις και βιώματα, προβολές, ομιλίες, περφόρμανς και DJ sets. Πώς μπορεί μια έκθεση σύγχρονης τέχνης να προσφέρει πολλαπλές προοπτικές της παγκόσμιας κατάστασης; Οφείλουν οι εκθέσεις να σχετίζονται με τις κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές πραγματικότητες της καθημερινής ζωής; Ποια παγκόσμια γεγονότα επηρέασαν τις documenta στο παρελθόν και ποιο ήταν το αντίκτυπο αυτών των εκθέσεων;… Περισσότερα

Οι «Συναντήσεις» της documenta 14 προσκαλούν το κοινό να συμμετάσχει σε μια σειρά διεπιστημονικών εκδηλώσεων προάγοντας τον διάλογο ανάμεσα στο πλαίσιο των εκθέσεων documenta και στους κοινωνικοπολιτικούς μετασχηματισμούς που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Οι παρουσιάσεις αξιοποιούν διαφορετικές μορφές διαλόγου για να τροφοδοτήσουν το ενδιαφέρον και τη φαντασία του κοινού, καθώς πραγματεύονται ποικίλα ζητήματα όπως ο πολιτικός λόγος, η (απο)δόμηση της εθνικής ταυτότητας, η αντίσταση μέσω της παραστατικής τέχνης και της μουσικής, ο κινηματογράφος ως ποίηση, το μέλλον της εκθεσιακής πρακτικής, η αρχειοθέτηση της ιστορίας και το πένθος για το παρελθόν.

Οι «Συναντήσεις» αποτελούν μέρος του εκπαιδευτικού προγράμματος της documenta 14 «μια εκπαίδευση». Γίνονται στα αγγλικά ή στα ελληνικά, με ταυτόχρονη μετάφραση στην άλλη γλώσσα, και πραγματοποιούνται σε διάφορους χώρους της Αθήνας.

Προσκεκλημένοι συντελεστές:
Clare Butcher, Ειρήνη Γερογιάννη, Hendrik Folkerts, Ντένης Ζαχαρόπουλος, Μαίρη Ζυγούρη, Γεωργία Κοτρέτσος, Ζάφος Ξαγοράρης, Ειρήνη Παπακωνσταντίνου, Νεκτάριος Παππάς, Christoph Platz, Gene Ray, Dieter Roelstraete, Monika Szewczyk, Adam Szymczyk, Κατερίνα Τσέλου, Μαρίνα Φωκίδη, Πάνος Χαραλάμπους, και Arnisa Zeqo

#1 documenta 4
documenta 4 1968/Κοκκινιά 1979/Κοκκινιά 2017

Ειρήνη Γερογιάννη και Μαίρη Ζυγούρη

Με αφετηρία την ταραχώδη χρονιά του 1968 και την documenta 4 που έλαβε χώρα εκείνο το έτος, η καλλιτέχνις Μαίρη Ζυγούρη…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

#2 documenta 5
Showdown in Metaxourgio. Diskonekt vs. The Jazz Professor in: The Battle of ‘72

Dieter Roelstraete και Νεκτάριος Παππάς

Ο Dieter Roelstraete και ο Νεκτάριος Παππάς εκκινούν από το 1972, τη χρονολογία της εμβληματικής documenta 5 του Harald Szeemann, που εξελίχθηκε…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

#3 documenta 7
1982/Performance Legacies/2017

Hendrik Folkerts και Ειρήνη Παπακωνσταντίνου

Ο Hendrik Folkerts και η Ειρήνη Παπακωνσταντίνου προτείνουν το έτος 1982, το έτος όπου έλαβε χώρα η documenta 7, ως το πλαίσιο…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Καλοκαιρινά Εντατικά Τμήματα

Μια επιλογή «αιχμηρών αντικειμένων» από τους φοιτητές για την περφόρμανς του Πάνου Χαραλάμπους, Καλοκαιρινά Εντατικά Μαθήματα, Kunsthochschule Kassel, 20 Ιουλίου 2016, φωτογραφία: Liebschuh

Ο καλλιτέχνης Πάνος Χαραλάμπους καθοδηγεί μία πειραματική άσκηση, Καλοκαιρινά Εντατικά Τμήματα, Kunsthochschule Kassel, 20 Ιουλίου 2016, φωτογραφία: Liebschuh

Ο καλλιτέχνης Ζάφος Ξαγοράρης δοκιμάζει ένα υδρόφωνο μαζί με φοιτητές, Καλοκαιρινά Εντατικά Τμήματα, Kunsthochschule Kassel, 20 Ιουλίου 2016, φωτογραφία: Νεκτάριος Πάππας

Η καλλιτέχνις Rebecca Belmore καθοδηγεί μία άσκηση με συμμετέχοντες των Καλοκαιρινών Εντατικών Τμημάτων, Auepark, Κάσελ, 27 Ιουλίου 2016, φωτογραφία: «μια εκπαίδευση»

Ο Dieter Roelstraete, επιμελητής της documenta 14, παρουσιάζει το Gong Show, Καλοκαιρινά Εντατικά Τμήματα, Halle2, Κάσελ, 20 Ιουλίου 2016, φωτο: «μια εκπαίδευση»

Η Candice Hopkins, σύμβουλος επιμέλειας της documenta 14, δείχνει στους φοιτητές πώς να κατασκευάζουν μικρόφωνα επαφής, Καλοκαιρινά Εντατικά Τμήματα, Kunsthochschule Kassel, 22 Ιουλίου 2016, φωτογραφία: Liebschuh

Ο καλλιτέχνης Joan Nango μοιράζεται την πρακτική του yoik με τους συμμετέχοντες των Καλοκαιρινών Εντατικών Τμημάτων, Kunsthochschule Kassel, 21 Ιουλίου 2016, φωτογραφία: «μια εκπαίδευση»

Κατά τη διάρκεια ενός χρόνου, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της documenta 14 διοργανώνει έναν εποχιακό κύκλο «εντατικών» μαθημάτων σε συνεργασία με διεθνείς εταίρους και εκπαιδευτικά ιδρύματα από την Αθήνα και το Κάσελ. Τα Εντατικά Τμήματα λειτουργούν με τη μορφή ενός θερινού σχολείου, όπου δίνεται η δυνατότητα σε 30 έως 40 συμμετέχοντες από διαφορετικές πόλεις και γνωστικά πεδία να συναντηθούν, να ανταλλάξουν γνώσεις σχετικά με διαφορετικά μαθησιακά μοντέλα και να μοιραστούν την πρακτική τους εμπειρία, υπό την καθοδήγηση ειδικών προσκεκλημένων. Το περιεχόμενο των συγκεκριμένων προγραμμάτων απορρέει από τα ζητήματα που διερευνώνται στο έργο καλλιτεχνών και άλλων συντελεστών της documenta 14.… Περισσότερα

18-29 Ιουλίου 2016
Χώρος φιλοξενίας: Σχολή Καλών Τεχνών του Κάσελ, Πανεπιστήμιο του Κάσελ

Τα Καλοκαιρινό Εντατικό Τμήμα – Σχολείο Ακρόασης της documenta 14 είναι ένας τόπος μάθησης που περιλαμβάνει ακουστικές συνεδρίες, ηχητικούς περιπάτους, διαλέξεις, περφόρμανς, προβολές και –φυσικά– ήχους και μουσική μέσα σε αρχαία ή σύγχρονα ερείπια. Κατά τη διάρκεια ενός δεκαήμερου προγράμματος, συλλογιζόμενοι τα ερωτήματα «Τι αλλάζει; Τι μετατοπίζεται; Τι απομένει;», οι συντελεστές της documenta 14 μοιράζονται τις εμπειρίες τους στην πρακτική της ακρόασης σε πολλά και διαφορετικά πεδία, όπως στην αρχιτεκτονική, τη μουσική σύνθεση, την περφόρμανς και την ιστορία. Στο Καλοκαιρινό Εντατικό Τμήμα – Σχολείο Ακρόασης συμμετέχουν φοιτήτριες και φοιτητές από τη Σχολή Καλών Τεχνών, το Πανεπιστήμιο και τη Μουσική Ακαδημία του Κάσελ, καθώς και από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας.

Επιπλέον Δραστηριότητες

Πρόγραμμα για σχολεία: «Ερμηνείες Υλικών»

Μια βιβλιοθήκη υλικών και αντικειμένων σε διάλογο με τα έργα τέχνης…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Unpacking Burckhardt στο Peppermint

«Κι αν κάποιος μας ανακάλυπτε σε ανασκαφή μετά από δυο χιλιάδες χρόνια, όταν όλη η γνώση της γραπτής μας γλώσσας θα είχε ήδη αφανιστεί, το αστικό τοπίο θα ήταν το μόνο πράγμα από το οποίο θα μας έκρινε.»
—Lucius Burckhardt, Urban Planning and Democracy (1957)…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Πρόγραμμα Kulturagent

Το πρόγραμμα Kulturagent είναι μια συνεργασία ανάμεσα στην documenta 14 και σε οχτώ σχολεία του Κάσελ και του Νόρντχεσεν…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

d14 Sessions

O μετασχηματισμός, ο αποπροσανατολισμός και η έρευνα για νέες συντεταγμένες αποτελούν ορισμένα από τα κεντρικά…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Νυχτερινή Βάρδια

Το πρόγραμμα Νυχτερινή Βάρδια αποτελείται από βραδινές δραστηριότητες που διοργανώνονται κατά διαστήματα και…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Methodos/Übungen/Άσκηση

28 Μαρτίου-7 Απριλίου 2016

«Από τον Πειραιά στο Πολυτεχνείο», ένας περίπατος με φοιτητές…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Χαρτογραφώντας το Κάσελ

18-22 Απριλίου 2016

Σε εκείνη την Αυτοκρατορία, η Τέχνη της Χαρτογραφίας άγγιξε τόσο την Τελειότητα, ώστε ο Χάρτης…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση

Βουλή των Κοινοτήτων

Η Bουλή των Κοινοτήτων αποτελείται από μια σειρά συναντήσεων με εκπαιδευτικούς, καλλιτεχνικές συλλογικότητες…

 Περισσότερα
Δημόσια εκπαίδευση
+ 2 Περισσότερα